कपिल देव, २५ लाखांची ऑफर आणि भारतीय क्रिकेटला हादरवणारा तो वाद; नेमकं सत्य काय होतं?

भारतीय क्रिकेटमध्ये जर एखाद्या खेळाडूला देवासारखा मान मिळाला असेल, तर त्यातलं एक मोठं नाव म्हणजे कपिल देव.

१९८३ साली भारताला पहिल्यांदाच विश्वचषक जिंकून देणारा हा माणूस एका रात्रीत देशाचा हिरो बनला. गल्लीतला प्रत्येक मुलगा स्वतःला कपिल देव समजून क्रिकेट खेळू लागला. पण ज्या माणसाला देशानं डोक्यावर घेतलं, त्याच माणसाचं नाव काही वर्षांनी मॅच फिक्सिंगच्या आरोपांमध्ये आलं आणि संपूर्ण क्रिकेटविश्व हादरलं.

हे सुद्धा वाचा : Padmasinh Patil : बुलेटवरची प्रचारफेरी ते निर्दोष सुटका; पद्मसिंह पाटील यांचा संपूर्ण राजकीय प्रवास

हे सुद्धा वाचा : मुंबई सेंट्रल स्थानकावर मराठीत माहिती विचारल्याने वाद; Marathi Language Controversy पुन्हा चर्चेत

आजही अनेकांना प्रश्न पडतो की कपिल देव खरंच दोषी होते का? की ते फक्त आरोपांच्या भोवऱ्यात अडकले होते?

विश्वचषकाचा हिरो ते संशयाच्या भोवऱ्यात

१९८३ नंतर कपिल देव यांची लोकप्रियता प्रचंड वाढली. पण जसजसा काळ पुढे गेला तसतसे त्यांच्या कामगिरीबरोबरच काही निर्णयांवर प्रश्न उपस्थित होऊ लागले.

काही सामन्यांमध्ये घेतलेले निर्णय, मैदानावरील रणनीती आणि काही विचित्र घडामोडींमुळे क्रिकेट चाहत्यांमध्ये चर्चा सुरू झाली. मात्र त्यावेळी कोणीही थेट फिक्सिंगचा आरोप करत नव्हतं.

पण खरी वादळाची सुरुवात झाली १९९७ मध्ये.

मनोज प्रभाकरांनी टाकला बॉम्ब

१९९७ मध्ये माजी क्रिकेटपटू मनोज प्रभाकर यांनी एक धक्कादायक दावा केला.

त्यांनी सांगितलं की एका वरिष्ठ भारतीय क्रिकेटपटूने त्यांना पाकिस्तानविरुद्ध खराब खेळण्यासाठी २५ लाख रुपयांची ऑफर दिली होती.

संपूर्ण देश हादरला.

टीव्ही, वर्तमानपत्रं आणि क्रिकेट वर्तुळात एकच चर्चा सुरू झाली.

“तो खेळाडू कोण?”

सुरुवातीला प्रभाकरांनी नाव सांगितलं नाही. त्यामुळे संशय आणखी वाढला.

चंद्रचूड आयोग बसला

वाद वाढत गेल्यानंतर BCCI ला चौकशी करावी लागली.

निवृत्त सरन्यायाधीश यशवंत चंद्रचूड यांच्या अध्यक्षतेखाली आयोग नेमण्यात आला.

क्रिकेटपटू, प्रशिक्षक, अधिकारी आणि पत्रकारांची चौकशी झाली.

अनेकांनी मॅच फिक्सिंगची शक्यता नाकारली नाही, पण कोणाकडेही ठोस पुरावा नव्हता.

म्हणून प्रकरण तसंच अडकून राहिलं.

CBI मैदानात उतरली आणि नाव आलं कपिल देव यांचं

२००० साल आलं आणि मॅच फिक्सिंगचा मुद्दा पुन्हा तापला.

CBI चौकशी सुरू झाली.

याच वेळी मनोज प्रभाकर यांनी प्रथमच स्पष्टपणे कपिल देव यांचं नाव घेतलं.

त्यांचा दावा होता की १९९४ मधील एका स्पर्धेदरम्यान कपिल देव यांनी त्यांना पाकिस्तानविरुद्ध मुद्दाम खराब खेळण्यासाठी २५ लाख रुपयांची ऑफर दिली होती.

हा आरोप समोर येताच देशभर खळबळ उडाली.

स्टिंग ऑपरेशननं वाढवली खळबळ

त्याच काळात काही पत्रकारांनी गुप्त कॅमेऱ्यांच्या मदतीनं स्टिंग ऑपरेशन केलं.

काही माजी खेळाडू, अधिकारी आणि संबंधित व्यक्तींशी बोलताना अनेक धक्कादायक विधानं समोर आली.

काही संभाषणांमध्ये कपिल देव यांचं नाव चर्चेत आलं.

मात्र ही विधानं थेट पुरावा मानली गेली नाहीत.

कारण न्यायालयात किंवा तपासात आरोप सिद्ध करण्यासाठी केवळ चर्चा पुरेशी नसते.

BMW, पैसे आणि मालमत्तेवरूनही प्रश्न

CBI चौकशीदरम्यान काही आर्थिक व्यवहारांवरही प्रश्न उपस्थित झाले.

BMW कार कुठून आली?

काही मालमत्ता कशा विकत घेतल्या?

काही व्यवहारांमागचं नेमकं कारण काय होतं?

असे अनेक प्रश्न विचारले गेले.

छापेही पडले.

कागदपत्रं तपासली गेली.

पण संशय वेगळा आणि पुरावा वेगळा असतो.

आणि इथेच तपास अडकत गेला.

अखेर काय सिद्ध झालं?

महिनेभर चौकशी झाली.

CBI ने अंतिम अहवाल दिला.

काही क्रिकेटपटूंविरोधात पुरावे असल्याचं नमूद करण्यात आलं.

मात्र कपिल देव यांच्या बाबतीत परिस्थिती वेगळी होती.

त्यांच्याविरोधात अनेक आरोप झाले.

संशय व्यक्त झाला.

प्रश्न उपस्थित झाले.

पण मॅच फिक्सिंगमध्ये त्यांचा थेट सहभाग सिद्ध करणारा एकही ठोस पुरावा तपास यंत्रणांना सापडला नाही.

यामुळे त्यांच्यावर कोणतीही दोषसिद्धी झाली नाही.

आजही लोक विचारतात…

कपिल देव खरंच निर्दोष होते?

की पुरावेच सापडले नाहीत?

मनोज प्रभाकरांचं म्हणणं खरं होतं?

की हा केवळ गैरसमज आणि आरोपांचा खेळ होता?

या प्रश्नांची स्पष्ट उत्तरं आजही कुणाकडे नाहीत.

मात्र एक गोष्ट नक्की…

भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासात कपिल देव मॅच फिक्सिंग वाद हा कायम चर्चेत राहणारा आणि अनेक अनुत्तरित प्रश्न मागे ठेवणारा अध्याय आहे.

विश्वचषक जिंकून देणारा नायक आणि त्यानंतर आरोपांच्या भोवऱ्यात सापडलेला क्रिकेटपटू… ही कहाणी आजही क्रिकेट चाहत्यांना विचार करायला भाग पाडते.

FAQ

कपिल देव यांच्यावर मॅच फिक्सिंगचे आरोप कोणी केले होते?

माजी क्रिकेटपटू मनोज प्रभाकर यांनी कपिल देव यांच्यावर आरोप केले होते.

२५ लाख रुपयांची ऑफर नेमकी काय होती?

मनोज प्रभाकर यांच्या दाव्यानुसार त्यांना पाकिस्तानविरुद्ध खराब खेळण्यासाठी २५ लाख रुपयांची ऑफर देण्यात आली होती.

CBI ला कपिल देव यांच्याविरोधात पुरावे मिळाले होते का?

CBI चौकशीत अनेक संशयास्पद बाबी समोर आल्या, मात्र मॅच फिक्सिंगचा थेट पुरावा मिळाला नाही.

कपिल देव यांना या प्रकरणात शिक्षा झाली होती का?

नाही. त्यांच्या विरोधात कोणतीही फौजदारी शिक्षा किंवा दोषसिद्धी झाली नाही.

हे प्रकरण भारतीय क्रिकेटसाठी महत्त्वाचं का मानलं जातं?

कारण या वादामुळे भारतीय क्रिकेटमधील पारदर्शकता, सट्टेबाजी आणि मॅच फिक्सिंगबाबत मोठी चर्चा सुरू झाली होती.