मराठी चित्रपटसृष्टीतून सध्या एक नाव देशभर चर्चेत आले आहे आणि ते म्हणजे संतोष डावखर.
यामागचे कारण आहे त्यांचा ‘गोंधळ’ (Gondhal) हा मराठी चित्रपट. 18 सप्टेंबर 2026 रोजी ‘गोंधळ’ची 99व्या Academy Awards म्हणजेच Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून निवड झाली. Film Federation of India च्या निवड समितीने 33 चित्रपटांमधून ‘गोंधळ’ची निवड केली.
पण संतोष डावखर यांची ओळख केवळ ‘Oscar entry चे दिग्दर्शक’ एवढीच नाही.
त्यांचा प्रवास विशेष आहे कारण वयाच्या 14व्या वर्षी ते बालकामगार म्हणून 12 तास काम करत होते आणि त्यांना दिवसाला सुमारे ₹45 मिळत होते. पुढे त्यांनी शिक्षण घेतले, सामाजिक विषयांवर चित्रपट बनवले आणि जवळपास स्वतःहून चित्रपटनिर्मितीचे कौशल्य विकसित केले.
आज त्याच प्रवासातून तयार झालेला ‘गोंधळ’ भारताचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी Oscar च्या शर्यतीत दाखल झाला आहे.
संतोष डावखर : Quick Facts
| माहिती | तपशील |
|---|---|
| नाव | संतोष डावखर (Santosh Davakhar) |
| क्षेत्र | चित्रपट दिग्दर्शन, लेखन, निर्मिती |
| ओळख | ‘गोंधळ’ चित्रपटाचे लेखक-दिग्दर्शक |
| शैक्षणिक पार्श्वभूमी | IIM पदवीधर |
| चित्रपट प्रशिक्षण | FTII, पुणे येथे Screenplay Writing कोर्स |
| FTII प्रशिक्षण | 45 दिवसांचा पटकथा लेखन अभ्यासक्रम |
| व्यवसायिक पार्श्वभूमी | Project Consultant, माजी प्राध्यापक, सामाजिक कार्य |
| पहिला फीचर चित्रपट | गोंधळ |
| महत्त्वाचा पुरस्कार | IFFI 2025 – Silver Peacock, Best Director |
| PIFF 2026 | Best Director आणि Best Cinematographer |
| Oscar 2027 | ‘गोंधळ’ भारताची अधिकृत प्रवेशिका |
त्यांच्या अधिकृत फिल्म फेस्टिव्हल प्रोफाइलनुसार डावखर हे IIM पदवीधर असून त्यांनी FTII, पुणे येथे पटकथा लेखनाचे प्रशिक्षण घेतले आहे.
वयाच्या 14व्या वर्षी बालकामगार म्हणून काम
संतोष डावखर यांच्या जीवनातील सर्वात चर्चेत आलेल्या गोष्टींपैकी एक म्हणजे त्यांचा बालपणीचा संघर्ष.
Indian Express च्या वृत्तानुसार, वयाच्या 14व्या वर्षी ते कल्याणमधील विविध कारखान्यांमध्ये काम करत होते. डाईंग कंपनी आणि सोडा कंपनीसह वेगवेगळ्या ठिकाणी त्यांनी काम केले.
त्या काळात ते तब्बल 12 तासांच्या शिफ्टमध्ये काम करून दिवसाला ₹45 कमवत होते. त्या पैशातून शिक्षणाचा खर्च भागवण्याचा प्रयत्न त्यांनी केला.
याच अनुभवामुळे समाजातील विविध स्तरांतील लोक आणि त्यांच्या समस्या जवळून पाहण्याची संधी मिळाली, असे डावखर यांनी सांगितल्याचे Indian Express ने नमूद केले आहे.
त्यांच्या पुढील चित्रपटांमध्ये सामाजिक प्रश्न दिसण्यामागे हा अनुभव महत्त्वाचा ठरला.
संतोष डावखर यांचे शिक्षण आणि फिल्ममेकिंगचा प्रवास
संतोष डावखर हे IIM पदवीधर असल्याची माहिती IFFI च्या अधिकृत प्रोफाइलमध्ये देण्यात आली आहे.
विशेष म्हणजे चित्रपट निर्मितीच्या क्षेत्रात त्यांचा पारंपरिक फिल्म स्कूलचा मोठा शैक्षणिक प्रवास नाही.
त्यांनी 2019 मध्ये FTII, पुणे येथे 45 दिवसांचा Screenplay Writing कोर्स केला. त्यानंतर त्यांनी स्वतःच्या अनुभवातून आणि प्रत्यक्ष कामातून चित्रपटनिर्मितीची भाषा विकसित केली. Indian Express ने त्यांना self-taught filmmaker म्हणून वर्णन केले आहे.
संतोष डावखर यांचे चित्रपट कोणते?
‘गोंधळ’पूर्वीही संतोष डावखर यांनी विविध सामाजिक विषयांवर चित्रपट आणि लघुपट तयार केले आहेत.
1. Party
‘Party’ हा त्यांचा सुरुवातीच्या काळातील लघुपट असून त्यामध्ये कुपोषणाचा विषय मांडण्यात आला होता. हा प्रकल्प 2013-14 च्या आसपास तयार करण्यात आला होता.
2. Adnyat
2017 मध्ये आलेला ‘Adnyat’ हा संवादविरहित लघुपट जातिव्यवस्थेच्या विषयावर आधारित होता.
या चित्रपटासाठी 64व्या National Film Awards मध्ये Best Cinematography – Non-Feature Film साठी Silver Lotus मिळाला.
3. Antar-19
कोरोना काळाच्या पार्श्वभूमीवर तयार केलेल्या ‘Antar-19’ मध्ये एका नर्सच्या व्यावसायिक जबाबदाऱ्या आणि कौटुंबिक जीवनातील संघर्ष मांडण्यात आला.
4. Gondhal
‘गोंधळ’ हा संतोष डावखर यांचा फीचर फिल्म क्षेत्रातील महत्त्वाचा टप्पा ठरला.
2025 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या या मराठी चित्रपटाने देश-विदेशातील फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये लक्ष वेधले आणि 2026 मध्ये Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका होण्यापर्यंत मजल मारली.
‘गोंधळ’ चित्रपट नेमका कशाबद्दल आहे?
‘गोंधळ’ हा केवळ लोककलेवर आधारित चित्रपट नाही.
हा महाराष्ट्रातील पारंपरिक गोंधळ विधी आणि लोकपरंपरेच्या पार्श्वभूमीवर तयार झालेला psychological आणि cultural thriller आहे.
चित्रपटाची कथा ग्रामीण महाराष्ट्रातील एका रात्रीच्या गोंधळाच्या कार्यक्रमाभोवती फिरते.
कथेच्या केंद्रस्थानी सुमन नावाची महिला आहे. तिचे लग्न श्रीमंत आनंदसोबत झालेले असते; मात्र या नात्यात ती अडकलेली आहे. तिचे एका गोंधळी कलाकार असलेल्या साहेबासोबत प्रेमसंबंध निर्माण होतात आणि त्यानंतर कथा प्रेम, फसवणूक, इच्छा, हिंसा आणि श्रद्धेच्या गुंतागुंतीकडे जाते.
चित्रपटाची पार्श्वभूमी म्हणून वापरलेला गोंधळ हा महाराष्ट्रातील पारंपरिक धार्मिक लोकप्रकार आहे.
‘गोंधळ’ला IFFIमध्ये मोठा पुरस्कार
संतोष डावखर यांच्यासाठी 2025 हे वर्ष अत्यंत महत्त्वाचे ठरले.
56व्या International Film Festival of India (IFFI) मध्ये ‘गोंधळ’साठी त्यांना Silver Peacock – Best Director पुरस्कार मिळाला.
PIB च्या माहितीनुसार, या पुरस्कारासोबत Silver Peacock Trophy, Certificate of Merit आणि ₹15 लाखांचे रोख पारितोषिक देण्यात आले.
IFFIच्या ज्युरीने ‘गोंधळ’च्या परंपरा, कथनशैली आणि सिनेमॅटिक मांडणीचे कौतुक केले.
यामुळे संतोष डावखर यांचे नाव राष्ट्रीय पातळीवर अधिक चर्चेत आले.
PIFFमध्येही संतोष डावखर यांचा गौरव
2026 मध्ये ‘गोंधळ’ने Pune International Film Festival (PIFF) मध्येही पुरस्कार मिळवले.
चित्रपटासाठी संतोष डावखर यांना Best Director, तर चित्रपटाच्या सिनेमॅटोग्राफीसाठी Best Cinematographer पुरस्कार मिळाल्याची माहिती Indian Express आणि इतर फिल्म फेस्टिव्हल नोंदींमध्ये आहे.
याशिवाय ‘गोंधळ’ला Bengaluru International Film Festivalमध्ये FIPRESCI Award आणि Third Eye Asian International Film Festivalमध्ये Best Director पुरस्कार मिळाल्याची नोंद आहे.
‘गोंधळ’ Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका कसा ठरला?
18 सप्टेंबर 2026 रोजी Film Federation of India ने Oscar 2027 साठी भारताच्या अधिकृत प्रवेशिकेची घोषणा केली.
यावेळी 33 भारतीय चित्रपटांचा विचार करण्यात आला.
या यादीत विविध भाषांमधील चित्रपट होते. त्यामधून निवड समितीने संतोष डावखर यांच्या **‘गोंधळ’**ची Best International Feature Film विभागासाठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून निवड केली.
यामुळे ‘गोंधळ’ आता 99व्या Academy Awards अर्थात Oscar 2027 च्या प्रक्रियेत भारताचे प्रतिनिधित्व करणार आहे.
एक महत्त्वाची गोष्ट: ‘Oscar Entry’ म्हणजे Oscar Nomination नाही
इथे एक गोष्ट स्पष्ट समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
‘गोंधळ’ Oscar 2027 साठी भारताची Official Entry आहे. याचा अर्थ चित्रपटाने थेट Oscar जिंकला किंवा अंतिम Oscar nomination मिळाली असा होत नाही.
आता चित्रपटाला Academyच्या पुढील निवड प्रक्रियेला सामोरे जावे लागेल.
म्हणूनच सध्या योग्य शब्दप्रयोग आहे:
‘गोंधळ – Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका’
आणि ‘Oscar विजेता’ किंवा ‘Oscar nominated film’ असे म्हणणे या टप्प्यावर अचूक ठरणार नाही.
‘गोंधळ’ चौथा मराठी चित्रपट जो भारताची Oscar Entry ठरला
‘गोंधळ’च्या निवडीमुळे मराठी सिनेमासाठी आणखी एक महत्त्वाचा विक्रम नोंदला गेला आहे.
यापूर्वी ‘श्वास’, ‘हरिश्चंद्राची फॅक्टरी’ आणि ‘कोर्ट’ या मराठी चित्रपटांनी भारताची अधिकृत Oscar entry म्हणून प्रतिनिधित्व केले होते.
‘गोंधळ’ हा या यादीतील चौथा मराठी चित्रपट ठरला आहे.
संतोष डावखर यांनी ‘गोंधळ’च का निवडला?
संतोष डावखर यांच्या मते, महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेशी त्यांचा संबंध लहानपणापासून आहे.
IFFIच्या अधिकृत नोंदीमध्ये त्यांच्या वक्तव्याचा उल्लेख आहे की त्यांनी लहानपणापासून गोंधळाचा विधी पाहिला आणि त्यामुळे या परंपरेशी त्यांचा नैसर्गिक संबंध निर्माण झाला.
चित्रपटाची कथा लिहिताना त्यांनी पहिले गोंधळाची परंपरा निवडली आणि त्याभोवती कथा विकसित केली, अशी माहिती PIBच्या IFFI प्रकाशनात आहे.
यामुळे ‘गोंधळ’मध्ये महाराष्ट्राची लोकपरंपरा केवळ पार्श्वभूमी म्हणून नाही, तर कथानकाच्या महत्त्वाच्या भागाप्रमाणे वापरली गेली आहे.
संतोष डावखर यांच्या प्रवासाची खासियत काय?
संतोष डावखर यांचा प्रवास अनेक कारणांनी लक्षवेधी ठरतो.
14व्या वर्षी ₹45 रोजंदारी → शिक्षण → सामाजिक विषयांवरील लघुपट → FTIIचे 45 दिवसांचे प्रशिक्षण → National Awardशी संबंधित गौरव → IFFI Best Director → PIFF पुरस्कार → Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका
हा प्रवास एका दिवसात घडलेला नाही.
त्यांनी आपल्या वैयक्तिक अनुभवांमधून सामाजिक विषयांकडे पाहिले आणि त्यांना सिनेमाच्या माध्यमातून मांडण्याचा प्रयत्न केला. Indian Expressच्या प्रोफाइलनुसार, त्यांच्या चित्रपटांमध्ये त्यांच्या आयुष्यातील अनुभवांचा प्रभाव दिसतो.
‘गोंधळ’ चित्रपटाची टीम
IFFIच्या अधिकृत नोंदीनुसार ‘गोंधळ’मध्ये:
- दिग्दर्शक: संतोष डावखर
- लेखन/पटकथा: संतोष डावखर
- निर्मिती: Davakhar Films
- सिनेमॅटोग्राफी: Amalendu Chaudary
- संपादन: Ashish Mhatre
- संगीत: Ilaiyaraaja
- कलाकार: किशोर कदम, इशिता देशमुख, योगेश सोहोनी, निशाद भोईर, अनुज प्रभू आणि ध्रुव ठोके
अशी माहिती IFFIच्या अधिकृत कॅटलॉगमध्ये देण्यात आली आहे.
संतोष डावखर यांचा पुढचा प्रवास
‘गोंधळ’च्या Oscar निवडीनंतर संतोष डावखर आणि त्यांच्या टीमने Oscar campaign साठी तयारी सुरू केली आहे.
Indian Expressच्या ताज्या वृत्तानुसार, त्यांच्या टीमने Los Angelesमध्ये media आणि PR team उभी करण्यास सुरुवात केली आहे. डावखर यांनी भारताची सांस्कृतिक विविधता जागतिक व्यासपीठावर मांडण्याची जबाबदारी असल्याचे सांगितले आहे.
निष्कर्ष
संतोष डावखर यांची कहाणी केवळ एका मराठी दिग्दर्शकाच्या Oscar entry ची नाही.
वयाच्या 14व्या वर्षी 12 तास काम करून दिवसाला ₹45 कमावणाऱ्या मुलापासून ते महाराष्ट्राच्या लोकपरंपरेवर चित्रपट बनवून Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका तयार करणाऱ्या दिग्दर्शकापर्यंतचा त्यांचा प्रवास सध्या चर्चेचा विषय ठरला आहे.
‘गोंधळ’च्या माध्यमातून महाराष्ट्रातील एका पारंपरिक लोकपरंपरेला आंतरराष्ट्रीय चित्रपटविश्वात स्थान मिळाले आहे. आता या चित्रपटाचा Oscar प्रवास पुढे कसा जातो, याकडे मराठी चित्रपटप्रेमींसह देशभराचे लक्ष असेल.
Note : या लेखासाठी Film Federation/PIB-IFFIची अधिकृत माहिती, IFFI Goaची नोंद आणि संतोष डावखर यांच्या प्रवासावरील Indian Expressचे प्रोफाइल यांना प्राधान्य दिले आहे. Oscar 2027 निवडीसाठी 18–19 सप्टेंबर 2026 रोजी प्रसिद्ध झालेल्या ताज्या वृत्तांचा संदर्भ घेतला आहे
संतोष डावखर कोण आहेत?
संतोष डावखर हे मराठी चित्रपट दिग्दर्शक, लेखक आणि निर्माते आहेत. ते IIM पदवीधर असून त्यांनी FTII, पुणे येथे पटकथा लेखनाचे प्रशिक्षण घेतले आहे. त्यांचा ‘गोंधळ’ हा चित्रपट Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका ठरला आहे.
गोंधळ चित्रपटाला Oscar 2027 साठी निवडले आहे का?
हो. 18 सप्टेंबर 2026 रोजी ‘गोंधळ’ची 99व्या Academy Awardsसाठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका म्हणून निवड झाली.
‘गोंधळ’ Oscar जिंकला आहे का?
नाही. सध्या ‘गोंधळ’ हा Oscar 2027 साठी भारताची अधिकृत प्रवेशिका आहे. अंतिम nomination किंवा award winner असल्याचे अद्याप म्हणता येत नाही.
